ฮอตด็อก และแฮมเบอร์เกอร์

หากกล่าวถึงอาหารที่สะท้อนอัตลักษณ์ของสหรัฐอเมริกาได้อย่างชัดเจนที่สุด หลายคนคงนึกถึงฮอตด็อก และแฮมเบอร์เกอร์ เป็นอันดับแรก แม้อาหารทั้งสองชนิดจะมีรากฐานมาจากวัฒนธรรมการกินของผู้อพยพชาวยุโรป แต่เมื่อเวลาผ่านไปก็ได้หลอมรวมเข้ากับวิถีชีวิตของชาวอเมริกัน จนกลายเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่ได้รับการยอมรับไปทั่วโลก

ปัจจุบันฮอตด็อก และแฮมเบอร์เกอร์สามารถพบได้แทบทุกเมือง และทุกรัฐของสหรัฐอเมริกา อีกทั้งยังเป็นอาหารคู่กับเทศกาล และกิจกรรมสำคัญของประเทศ โดยเฉพาะ “วันชาติอเมริกา” และการแข่งขัน เบสบอล ซึ่งได้รับการขนานนามว่าเป็น “America's Pastime” หรือกีฬาที่อยู่คู่กับวิถีชีวิตของชาวอเมริกันมาอย่างยาวนาน

 

รากเหง้าจากยุโรป สู่การเป็นไอคอนของชาวอเมริกัน

ก่อนที่ฮอตด็อก และแฮมเบอร์เกอร์จะกลายเป็นสัญลักษณ์ของสหรัฐอเมริกา อาหารทั้งสองชนิดนี้มีรากฐานมาจากวัฒนธรรมการกินของชาวยุโรปที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในสหรัฐอเมริกาในช่วงศตวรรษที่ 19 ซึ่งเป็นยุคที่สหรัฐอเมริกากำลังเติบโตจากการหลั่งไหลของผู้อพยพจากหลากหลายประเทศ

เรื่องราวของฮอตด็อกมีจุดเริ่มต้นในทวีปยุโรปมานานหลายศตวรรษ ซึ่งนักประวัติศาสตร์ด้านอาหารส่วนใหญ่ยกให้เมืองแฟรงก์เฟิร์ต ประเทศเยอรมนี เป็นแหล่งกำเนิดของไส้กรอก Frankfurter ตั้งแต่ราวปี ค.ศ. 1487 ขณะที่กรุง เวียนนา ประเทศออสเตรีย ก็อ้างสิทธิ์เช่นกัน โดยอ้างอิงจากไส้กรอกที่รู้จักกันในชื่อ Wiener ซึ่งมีรากศัพท์มาจากคำว่า Wien หรือชื่อภาษาเยอรมันของกรุงเวียนนา

อย่างไรก็ตามฮอตด็อกในรูปแบบที่เราคุ้นเคยในปัจจุบันถือกำเนิดขึ้นในสหรัฐอเมริกา หลังจากชาวเยอรมันจำนวนมากอพยพเข้าสู่ประเทศในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 ผู้อพยพเหล่านี้ได้นำวัฒนธรรมการกินติดตัวมาด้วย ไม่ว่าจะเป็นเบียร์ ไส้กรอกหลากหลายชนิด และอาหารที่ทำจากเนื้อสัตว์บด ซึ่งล้วนมีบทบาทสำคัญต่อการก่อร่างสร้างวัฒนธรรมอาหารอเมริกันในเวลาต่อมา

 

จุดกำเนิดฮอตด็อกริมทางในนครนิวยอร์ก

บุคคลที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้บุกเบิกการจำหน่ายฮอตด็อกในสหรัฐอเมริกาคือ Charles Feltman ผู้อพยพชาวเยอรมัน ซึ่งเริ่มจำหน่ายฮอตด็อกเสิร์ฟในขนมปังบนเกาะ Coney Island นครนิวยอร์ก เมื่อปี ค.ศ. 1871 เพียงปีแรกเขาสามารถจำหน่ายฮอตด็อกได้มากกว่า 3,600 ชิ้น นับเป็นจุดเริ่มต้นของธุรกิจอาหารริมทางที่เติบโตอย่างรวดเร็ว

ต่อมาในปี ค.ศ. 1916 Nathan Handwerker ผู้อพยพเชื้อสายโปแลนด์-ยิว ก็ได้เปิดร้าน Nathan's Famous บนเกาะ Coney Island เช่นเดียวกัน โดยจำหน่ายฮอตด็อกเสิร์ฟในขนมปังในราคาเพียง 5 เซนต์ (ประมาณ 1 บาท) ต่อชิ้น ซึ่งต่ำกว่าคู่แข่งอย่างมาก ความคุ้มค่าดังกล่าวทำให้ร้านได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว และในช่วงภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ ฮอตด็อกก็ยิ่งกลายเป็นอาหารที่ประชาชนสามารถเข้าถึงได้ง่าย เพราะครอบครัวหนึ่งสามารถรับประทานอาหารได้ในราคาไม่ถึง 50 เซนต์ (ประมาณ 16 บาท)

สิ่งที่ทำให้ฮอตดอกแตกต่างจากอาหารชนิดอื่นในยุคนั้นคือ ความสะดวกในการรับประทาน มีเรื่องเล่าว่าในช่วงแรกผู้ขายจะให้ลูกค้ายืมถุงมือผ้าสีขาว เพื่อใช้จับไส้กรอกร้อน ๆ ก่อนนำถุงมือกลับมาคืนภายหลัง แต่เมื่อมีการนำไส้กรอกมาวางในขนมปังยาว ทุกอย่างก็เปลี่ยนไปทันที เพราะผู้บริโภคสามารถถือรับประทานได้ด้วยมือโดยไม่ต้องใช้จาน ช้อนส้อม หรืออุปกรณ์ใด ๆ นวัตกรรมอันเรียบง่ายนี้เองที่ทำให้ฮอตดอกกลายเป็นหนึ่งในอาหารริมทางที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในสหรัฐอเมริกา และเป็นต้นแบบของอาหารฟาสต์ฟู้ดในเวลาต่อมา

 

ตำนาน "แฮมเบอร์เกอร์" จากเมืองท่าฮัมบูร์ก

เช่นเดียวกับฮอตด็อก แฮมเบอร์เกอร์ก็มีรากฐานมาจากวัฒนธรรมอาหารของเยอรมนี โดยมีต้นกำเนิดเชื่อมโยงกับเมืองฮัมบูร์ก เมืองท่าสำคัญทางตอนเหนือของประเทศ ซึ่งเป็นศูนย์กลางการค้า และการเดินเรือของยุโรปมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 12 ในเมืองนี้ชาวเมืองนิยมรับประทานเนื้อวัวสับ หรือเนื้อบดปรุงรส ซึ่งต่อมาเป็นที่รู้จักในชื่อ Hamburg Steak

ต่อมาเมื่อผู้อพยพชาวเยอรมันเดินทางเข้าสู่สหรัฐอเมริกาในช่วงศตวรรษที่ 19 พวกเขาก็ได้นำวัฒนธรรมการรับประทานอาหารชนิดนี้ติดตัวมาด้วย โดยจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ Hamburg Steak กลายเป็นแฮมเบอร์เกอร์ในรูปแบบที่เรารู้จักกันทุกวันนี้ มีข้อถกเถียงมากมายเกี่ยวกับผู้ที่คิดค้นคนแรก แต่หนึ่งในเหตุการณ์สำคัญที่ทำให้แฮมเบอร์เกอร์โด่งดังไปทั่วประเทศ คืองานนิทรรศการโลก ที่เมืองเซนต์หลุยส์ รัฐมิสซูรี ในปี ค.ศ. 1904 ซึ่งมีการเสิร์ฟแฮมเบอร์เกอร์ให้กับผู้ร่วมงานจำนวนมาก ทำให้เมนูนี้กลายเป็นที่รู้จักในวงกว้าง

ความนิยมของแฮมเบอร์เกอร์เติบโตควบคู่ไปกับการขยายตัวของเมือง ระบบคมนาคม และวิถีชีวิตที่เร่งรีบของชาวอเมริกัน Megan Elias นักประวัติศาสตร์ด้านอาหารจาก Boston University อธิบายว่า แฮมเบอร์เกอร์ และฮอตด็อกได้รับความนิยมในฐานะอาหารริมทาง เพราะตอบโจทย์ผู้คนที่ต้องการอาหารซึ่งรับประทานได้สะดวกระหว่างการเดินทาง หรือการทำงาน นับเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้อาหารทั้งสองชนิดก้าวพ้นจากเมนูของผู้อพยพ กลายเป็นอาหารประจำวัน และพัฒนาจนกลายเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่สะท้อนวิถีชีวิตของชาวอเมริกันได้อย่างชัดเจนจนถึงปัจจุบัน

 

เมนูแห่งการเฉลิมฉลอง "วันชาติอเมริกา" (4th of July)

วันที่ 4 กรกฎาคมของทุกปี เป็นวันประกาศอิสรภาพของสหรัฐอเมริกา ซึ่งถือเป็นวันหยุดสำคัญที่สุดวันหนึ่งของประเทศ กิจกรรมยอดนิยมในวันนี้ ได้แก่ การรวมตัวของสมาชิกในครอบครัว การจัดบาร์บีคิวกลางแจ้ง การปิกนิก การชมขบวนพาเหรด การแสดงดอกไม้ไฟ และการแข่งขันกีฬา

ฮอตด็อก และแฮมเบอร์เกอร์ได้รับความนิยมอย่างมากในช่วงการเฉลิมฉลองวันชาติอเมริกา เนื่องจากเป็นอาหารที่ทำได้ง่าย ใช้วัตถุดิบไม่ซับซ้อน และสามารถเตรียมได้ครั้งละจำนวนมาก จึงเหมาะสำหรับการจัดงานเลี้ยงกลางแจ้งที่มีครอบครัว เพื่อนฝูง และเพื่อนบ้านมารวมตัวกัน

สมาคม National Hot Dog and Sausage Council (NHDSC) ระบุว่าชาวอเมริกันบริโภคฮอตด็อกประมาณ 150 ล้านชิ้นในวันชาติอเมริกาเพียงวันเดียว และตลอดฤดูร้อนระหว่างวัน Memorial Day ถึง Labor Day มีการบริโภคฮอตด็อกมากกว่า 7,000 ล้านชิ้น ส่วนแฮมเบอร์เกอร์ก็ได้รับความนิยมไม่แพ้กัน เพราะเป็นอาหารที่เหมาะกับการย่างบนเตาบาร์บีคิว ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ครอบครัวอเมริกันนิยมทำร่วมกันในช่วงวันหยุด

 

ธรรมเนียมการชม "เบสบอล" ที่ขาดไม่ได้

นอกจากจะเป็นเมนูประจำวันชาติอเมริกาแล้ว ฮอตด็อกยังมีความผูกพันอย่างแน่นแฟ้นกับวัฒนธรรมการชมกีฬา โดยเฉพาะกีฬาเบสบอล โดยฮอตด็อกเริ่มวางจำหน่ายในสนามเบสบอลตั้งแต่ช่วงต้นศตวรรษที่ 20 เนื่องจากเป็นอาหารที่รับประทานได้สะดวก สามารถถือกินด้วยมือเดียวโดยไม่รบกวนการชมการแข่งขัน อีกทั้งยังมีราคาย่อมเยา จึงเหมาะกับผู้ชมจำนวนมากที่เข้ามาเชียร์ทีมโปรดตลอดทั้งเกม

บรรยากาศของผู้ขายที่เดินถือถาดฮอตด็อกไปตามอัฒจันทร์ พร้อมตะโกนเรียกลูกค้าด้วยเสียงอันเป็นเอกลักษณ์ ได้กลายเป็นภาพจำที่อยู่คู่สนามเบสบอลอเมริกันมานานกว่าหนึ่งศตวรรษ

ปัจจุบันฮอตด็อกยังคงเป็นหนึ่งในอาหารที่มียอดจำหน่ายสูงที่สุดในสนามแข่งขันของ Major League Baseball (MLB) และสำหรับแฟนกีฬาจำนวนมาก การได้รับประทานฮอตด็อกพร้อมชมการแข่งขันเบสบอลถือเป็นธรรมเนียมที่ช่วยเติมเต็มบรรยากาศของเกมได้อย่างสมบูรณ์แบบ

ในขณะเดียวกัน แฮมเบอร์เกอร์ก็เป็นอีกหนึ่งเมนูยอดนิยมที่พบได้ทั่วไปในสนามกีฬา ร้านอาหาร และงานบาร์บีคิวทั่วสหรัฐอเมริกา สะท้อนให้เห็นว่าอาหารทั้งสองชนิดนี้ได้ก้าวข้ามบทบาทของการเป็นเพียงอาหารจานด่วน จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิต วัฒนธรรมการพักผ่อน และการสังสรรค์ของชาวอเมริกันในทุกช่วงวัย ไม่ว่าจะเป็นการเฉลิมฉลองวันชาติ การเชียร์กีฬา หรือการใช้เวลาร่วมกับครอบครัว และเพื่อนฝูงในวันหยุดสุดสัปดาห์