Fish & Chips (ฟิช แอนด์ ชิปส์)

เรียบง่าย แต่มีคุณค่า ประโยคนี้ช่างเหมาะกับเมนูสุดคลาสสิกอย่าง Fish & Chips ซะเหลือเกิน เพราะกว่าจะกลายมาเป็นอาหารประจำชาติของประเทศอังกฤษ Fish & Chips นั้นเดินทางผ่านกาลเวลามาหลายยุคหลายสมัย ตั้งแต่ก่อนจะเกิดสงครามโลกครั้งที่ 1 เสียอีก

ก่อนที่จะมาเป็น Fish & Chips ในปัจจุบัน ทั้งปลาทอดและมันฝรั่งทอด เป็นอาหารสองอย่างที่แยกออกจากกัน ดังนั้น Fish & Chips จึงมีที่มาต่างกัน ก่อนที่จะมารวมกันเป็นเมนูเดียวในช่วงปลายศตวรรษที่ 18

กำเนิด ปลาชุบแป้งทอด และการแพร่หลายในอังกฤษ

กล่าวกันว่า ปลาชุบแป้งทอด นั้นมาจากเทคนิคการปรุงปลาของชาวยิวที่อพยพจากสเปนและโปรตุเกสมาตั้งรกรากบนเกาะอังกฤษช่วงศตวรรษที่ 17 ซึ่งวิธีการปรุงลักษณะนี้เดิมทีจะเรียกกันว่า Pescado frito จากนั้นเมื่อเวลาผ่านไปการนำปลามาทอดลักษณะนี้ จึงเริ่มฝังรากลงไปในวัฒนธรรมของชาวอังกฤษ จนเริ่มมีการนำปลาทอดมาขายตามร้านแผงลอยกันมากขึ้น

โดยเฉพาะเมื่ออังกฤษเข้าสู่ยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม (1760 1850) เมนูปลาทอดก็ยิ่งได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นในหมู่ชนชั้นแรงงาน เพราะหาทานได้ง่ายและราคาถูก แต่ในขณะนั้นมักจะเสิร์ฟคู่กับมันอบหรือขนมปัง ซึ่งยังไม่ใช่มันฝรั่งทอดในแบบที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน โดยร้านขายปลาทอดในลักษณะนี้ยังเคยถูกกล่าวถึงในนิยายเรื่อง Oliver Twist (1839) ของ Charles Dickens อีกด้วย ซึ่งนี่ถือเป็นหลักฐานสำคัญว่าเมนูปลาทอดนั้นมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมอาหารของชาวอังกฤษเป็นอย่างมาก

การรวมตัวของ Fish & Chips: ร้านแรกและการเปลี่ยนแปลงรูปแบบ

จนกระทั่งในปี 1860 ร้าน Fish & Chips ร้านแรกที่เปิดโดย Joseph Malin ผู้อพยพชาวยิว เริ่มนำเอาปลาทอดและมันฝรั่งทอดมาขายคู่กัน ในย่าน East End ของเมืองลอนดอน ซึ่งเมนูนี้ของเขาก็ประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก แต่ร้านของเขาเป็นแบบซื้อกลับไม่ได้มีพื้นที่ให้ลูกค้าได้นั่งทานที่ร้าน เพราะร้านในสมัยนั้นส่วนใหญ่จะเป็นแบบเปิดประตูหน้าต่างข้างบ้านขาย

ต่อมาในปี 1896 ชายชื่อ Samuel Isaacs ได้ทำการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการทาน Fish & Chips ขึ้นมาใหม่ โดยเขาเปิดร้าน Fish & Chips ในรูปแบบที่ให้ลูกค้าสามารถนั่งทานที่ร้านได้ และยังเสิร์ฟมาพร้อมขนมปังกับเนย รวมถึงไปถึงน้ำชาที่ราคาไม่แพง แม้ชนชั้นแรงงานก็สามารถมานั่งทานในร้านได้ นี่จึงทำให้ร้านของเขาได้รับความนิยมและขยายสาขาอย่างรวดเร็ว หลังจากนั้นเป็นต้นมาร้านขาย Fish & Chips น้อยใหญ่ก็เริ่มเปิดกิจการเพิ่มมากขึ้นในอังกฤษ ซึ่งแต่ละร้านก็มีการพัฒนาสูตรเป็นของตัวเองขึ้นมา โดยให้ทานคู่กับซอสหลากหลายชนิด อาทิเช่น ทาร์ทาร์ซอส น้ำส้มสายชู และอื่น ๆ อีกมากมาย

ส่วนปลาที่นิยมนำมาทำ Fish & Chips จะเป็นปลา Cod, Haddock หรือ Pollock ซึ่งปลาแต่ละชนิดจะมีเนื้อสัมผัสและรสชาติต่างกันออกไป แล้วแต่สูตรของแต่ละร้าน ส่วนในประเทศไทยจะนิยมใช้ปลากะพง หรือปลาดอลลี่ เนื่องจากเป็นปลาที่หาได้ง่ายในบ้านเรา และมีรสชาติใกล้เคียงกับปลาต้นฉบับมากที่สุด

บทบาทสำคัญในสงครามโลก สู่การเป็นอาหารประจำชาติ

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 Fish & Chips เป็นหนึ่งอาหารไม่กี่อย่างที่ไม่ถูกควบคุมปริมาณ สามารถซื้อได้ทั่วไป ดังนั้น Fish & Chips จึงเป็นเมนูที่ทำให้ชาวอังกฤษอิ่มท้องและเต็มไปด้วยขวัญกำลังใจในช่วงสงคราม เรียกได้ว่าเป็น Comfort Food ของชาวอังกฤษเลยก็ว่าได้ค่ะ แต่ความนิยมของ Fish & Chips ไม่ได้มีเพียงเท่านี้ เพราะในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เมนูสุดคลาสสิกนี้ ก็ยังคงเป็นเมนูที่ได้รับความนิยมเหมือนอย่างที่เคยเป็นมา จนในที่สุดก็กลายมาเป็นอาหารประจำชาติของชาวอังกฤษ

Fish & Chips ในปัจจุบัน: ความเรียบง่ายที่ครองใจคนทั่วโลก

ทุกวันนี้ความนิยมของ Fish & Chips ยังคงเติบโตอย่างต่อเนื่องตลอดช่วงเวลาที่ผ่านมา โดยเฉพาะในช่วงศตวรรษที่ 20 มีร้านขาย Fish & Chips ในสหราชอาณาจักรมากกว่า 25,000 แห่งเลยทีเดียว ถึงแม้จะเป็นเมนูที่แสนเรียบง่าย แต่ด้วยความเรียบง่ายนี่แหละที่ทำให้ทุกวันนี้ Fish & Chips กลายเป็นอาหารประจำชาติของอังกฤษที่ได้รับความนิยมไปทั่วโลก

เอกลักษณ์ของ Fish & Chips สไตล์อังกฤษแบบดั้งเดิม คือ จะห่อด้วยแผ่นหนังสือพิมพ์เอาไว้ ที่เป็นเช่นนี้เพราะเป็นการลดต้นทุน เนื่องจากการใช้หนังสือพิมพ์ทำให้ประหยัด แต่ในภายหลังมีการค้นพบว่าการใช้หนังสือพิมพ์อาจมีสารเคมีที่มาจากหมึกพิมพ์ปนเปื้อนลงไปในอาหาร ในเวลาต่อมาจึงหันมาใช้กระดาษธรรมดาแทน