Vegan Wine (วีแกนไวน์)

Vegan Wine คืออะไร และทำไมจึงได้รับความสนใจ

ในโลกยุคใหม่ เมื่อคำว่า Vegan Wine เริ่มได้รับความสนใจอย่างแพร่หลาย หลายคนอาจตั้งคำถามว่า “ไวน์โดยทั่วไปไม่ได้เป็น Vegan อยู่แล้วหรอ?” หากพิจารณาในระดับพื้นฐานแล้ว คำตอบคือใช่ แต่ในกระบวนการผลิตเชิงอุตสาหกรรม และเชิงพาณิชย์ เพื่อให้ได้ไวน์ที่มีความใสบริสุทธิ์ และรสชาติสมดุลนั้น กลับมีกระบวนการบางอย่างที่ไม่สอดคล้องกับหลักการของ Veganism

กระบวนการผลิตไวน์พื้นฐาน

โดยธรรมชาติแล้วไวน์ผลิตจากการหมักน้ำองุ่นด้วยยีสต์ ซึ่งทำหน้าที่เปลี่ยนน้ำตาลให้กลายเป็นแอลกอฮอล์ อย่างไรก็ตามหลังจากกระบวนการหมักไวน์จะยังคงมีตะกอน และอนุภาคแขวนลอยอยู่ เช่น โปรตีน ยีสต์ที่ตายแล้ว หรือสารประกอบฟีนอลิก ซึ่งอาจส่งผลให้ไวน์มีลักษณะขุ่น หรือมีรสชาติที่ไม่สมดุล

เพื่อแก้ไขปัญหานี้ผู้ผลิตไวน์จึงใช้กระบวนการที่เรียกว่า “Fining” หรือการทำให้ใส โดยการเติมสารบางชนิดลงไปเพื่อจับกับอนุภาคเหล่านี้ เมื่ออนุภาครวมตัวกันก็จะตกตะกอนลงสู่ก้นภาชนะ จากนั้นจึงทำการแยกเอาเฉพาะของเหลวใสออกมา ส่งผลให้ไวน์มีความใสสะอาด และมีรสชาติที่สมดุลยิ่งขึ้น

สารจากสัตว์ที่ใช้ในกระบวนการ Fining

สารที่ใช้ในกระบวนการ Fining มีหลายชนิด และบางชนิดมีที่มาจากสัตว์ ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับหลักการของ Veganism เช่น

• Isinglass (ไอซิงกลาส) โปรตีนจากกระเพาะปลา นิยมใช้ในการทำให้ไวน์ขาวมีความใส
• Gelatin (เจลาติน) โปรตีนที่ได้จากการต้มกระดูก และหนังสัตว์ ใช้ช่วยลดระดับแทนนินในไวน์แดง
• Casein (เคซีน) โปรตีนจากนมวัว ใช้ปรับความใสของไวน์ขาว และลดกลิ่นออกซิเดชัน
• Egg Albumin (อัลบูมินจากไข่ขาว) นิยมใช้กับไวน์แดง เพื่อลดความฝาด
• Chitin (ไคติน) เส้นใยที่ได้จากเปลือกสัตว์จำพวกกุ้ง และปู ใช้ในกระบวนการทำให้ใสเช่นกัน

แม้ว่าสารเหล่านี้จะถูกกำจัดออกไปเกือบทั้งหมดในขั้นตอนสุดท้ายของการผลิต แต่การใช้สารจากสัตว์ในกระบวนการผลิตก็ถือว่าไม่สอดคล้องกับหลักการของ Veganism

วิธีการผลิต Vegan Wine แบบธรรมชาติและสมัยใหม่

เพื่อให้ได้ไวน์ที่มีคุณภาพสูง และเป็นมิตรต่อชาว Vegan ผู้ผลิตไวน์หลายรายได้หันมาใช้วิธีการที่ทันสมัย หรือกลับไปสู่วิธีดั้งเดิมที่เน้นความเป็นธรรมชาติมากขึ้น เช่น

 

การปล่อยให้ไวน์ตกตะกอนตามธรรมชาติ

การปล่อยให้ตกตะกอนตามธรรมชาติ ผู้ผลิตบางรายเลือกที่จะไม่ใช้สารช่วยตกตะกอนเลย แต่จะปล่อยให้ไวน์นอนก้น และตกตะกอนเองตามธรรมชาติ แต่วิธีการนี้จะใช้ระยะเวลานานมาก และอาจส่งผลต่อต้นทุนการผลิตในเชิงพาณิชย์

ผู้ผลิตที่เลือกใช้แนวทางดังกล่าวมักระบุข้อความบนฉลาก เช่น “Unfined” หรือ “Unfiltered” เพื่อแจ้งให้ผู้บริโภครับทราบถึงกระบวนการผลิต และเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจสำหรับผู้ที่ให้ความสำคัญกับผลิตภัณฑ์ Vegan หรือกระบวนการผลิตแบบธรรมชาติ

 

ทางเลือกจากพืชและแร่ธาตุในกระบวนการ Fining

การใช้สารช่วยตกตะกอนจากแร่ธาตุ และพืช เช่น

• Bentonite Clay (ดินเบนโทไนต์) แร่ดินเหนียวธรรมชาติ เป็นทางเลือกที่นิยมมากที่สุด มีประสิทธิภาพในการดูดซับโปรตีน และอนุภาคขุ่น
• Activated Carbon (ถ่านกัมมันต์) ใช้ลดความเข้มของสี และกำจัดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์
• Kaolin Clay (ดินเคโอลิน) แร่ดินเหนียวอีกชนิดหนึ่งที่ใช้ทำให้ไวน์ใส
• Silica Gel (ซิลิกาเจล) ใช้ร่วมกับสารอื่นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการกรอง
• Limestone (หินปูน) แร่ธาตุธรรมชาติที่ใช้ในการทำให้ใส
• Vegetable Proteins (โปรตีนจากพืช) เช่น สารสกัดจากถั่วเหลือง และถั่วลันเตา

ความท้าทายด้านฉลาก Vegan Wine

หนึ่งในความท้าทายสำคัญของอุตสาหกรรม Vegan Wine คือการขาดมาตรฐานการควบคุมฉลากที่ชัดเจนในระดับสากล กฎหมายในหลายประเทศไม่ได้บังคับให้ผู้ผลิตระบุสารช่วยตกตะกอนลงบนฉลาก เนื่องจากสารเหล่านั้นไม่ใช่ส่วนผสม แต่เป็นตัวช่วยในการผลิต ดังนั้น วิธีที่ง่ายที่สุดคือการสังเกตตราสัญลักษณ์รับรอง

 

สัญลักษณ์ Vegan Wine ที่ควรสังเกต

• The Vegan Society Trademark: สัญลักษณ์รูปดอกไม้ที่เป็นมาตรฐานสากล
• V-Label : สัญลักษณ์รูปตัว V พร้อมใบไม้ ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ได้รับความนิยมสูงในยุโรป
• Certified Vegan (Vegan.org) : มาตรฐานจากสหรัฐอเมริกาที่ตรวจสอบอย่างเข้มงวด

แนวโน้มตลาด Vegan Wine ทั่วโลก

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาตลาด Vegan Wine ทั่วโลกเริ่มเติบโตอย่างต่อเนื่อง และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในระยะยาว โดยมีข้อมูลจากหลายแหล่งวิจัยที่สะท้อนศักยภาพของตลาดนี้อย่างชัดเจน

รายงานจาก IndustryARC คาดการณ์ว่ามูลค่าตลาด Vegan Wine ทั่วโลกจะเพิ่มขึ้นแตะระดับประมาณ 5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี ค.ศ. 2030 โดยมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (CAGR) อยู่ที่ 9.8% ในช่วงปี ค.ศ. 2024–2030

ขณะที่รายงานของ MetricWave Insights ระบุว่า ตลาด Vegan Wine มีมูลค่าประมาณ 3.15 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี ค.ศ. 2024 และคาดว่าจะขยายตัวไปถึง 4.93 พันล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี ค.ศ. 2034 ด้วยอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปีที่ 5.10%

 

ปัจจัยที่ขับเคลื่อนการเติบโตของ Vegan Wine

• ความตื่นตัวด้านสุขภาพของผู้บริโภค
• ความกังวลเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน
• กระแสนิยมของการบริโภคอาหารจากพืช
• การให้ความสำคัญกับจริยธรรมในการบริโภค โดยเฉพาะในกลุ่ม Millennials และ Gen Z

Vegan Wine, Organic และ Biodynamic Wine ต่างกันอย่างไร

Vegan Wine มีความแตกต่างจาก Organic Wine และ Biodynamic Wine อย่างชัดเจน เนื่องจากเป็นการรับรองคนละมิติของการผลิต

Organic Wine และ Biodynamic Wine เน้นไปที่ วิธีการปลูกองุ่น เช่น การไม่ใช้สารเคมีสังเคราะห์ การดูแลดิน และระบบนิเวศในไร่องุ่น ขณะที่ Vegan Wine เน้นไปที่กระบวนการผลิตไวน์หลังการเก็บเกี่ยว โดยเฉพาะการไม่ใช้สารที่มาจากสัตว์ในขั้นตอนต่าง ๆ เช่นการทำให้ใส

ด้วยเหตุนี้ Organic Wine จึงไม่จำเป็นต้องเป็น Vegan Wine เสมอไป เนื่องจากผู้ผลิตอาจยังคงใช้สารจากสัตว์ในกระบวนการผลิต ในขณะที่ Vegan Wine จะต้องหลีกเลี่ยงการใช้วัตถุดิบหรือสารช่วยใด ๆ ที่มีที่มาจากสัตว์อย่างเคร่งครัดตลอดกระบวนการผลิต